TRANG CHỦ GIỚI THIỆU
LIÊN HỆ QUẢN TRỊ
 
LỊCH ÂM DƯƠNG
Tháng  

MỘT MỐC LỊCH SỬ CỦA VĂN MIẾU QUỐC TỬ GIÁM

Văn Miếu - Quốc Tử Giám, với chúng ta hôm nay và mãi mãi sau này là niềm tự hào của người dân đất Việt. Văn Miếu - Quốc Tử Giám  là một di tích lịch sử - văn hoá, một danh  thắng  nổi tiếng, có tầm quan trọng bậc nhất của Thủ đô cả nước.

 

 
 

Từ năm 1991 , công việc tu bổ, tôn tạo Văn Miếu - Quốc Tử Giám với quy mô lớn và toàn diện đã được tiến hành. Tết Quý Dậu (1993) , cố vấn Đỗ Mười tới thăm khu di tích đã nói “Tôi biết Thủ đô Hà Nội  đang chuẩn bị cho 1000 năm Thăng Long, thì có lẽ điểm chốt của ngàn năm Thăng Long chính là Văn Miếu - Quốc Tử Giám”.Từ trước tới nay, nhiều cuốn sách ở Trung ương và địa phương khi nhắc tới thời điểm ra đời của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tuy diễn đạt khác nhau nhưng đều thống nhất ở 2 mốc của thời kỳ đầu tiên. Đó là năm Canh Tuất (1070) và năm Bính Thìn (1076). “Đại Việt sử ký toàn thư” đã ghi “ Năm Canh Tuất, niên hiệu Thần Vũ thứ hai (1070) đời Lý Thánh Tông, mùa thu, tháng tám , dựng Văn Miếu, đắp tượng Khổng Tử, Chu Công và Tứ Phối, vẽ tượng Thất Thập Nhị Hiền, bốn mùa cúng tế. Hoàng Thái Tử đến học ở đó”. Và đến năm 1075, thì mở khoa thi đầu tiên của triều Lý và cũng là khoa thi của lịch sử khoa cử Việt Nam. Đến “ Tháng tư mùa hạ năm Bính Thìn , niên hiệu Anh Vũ Chiêu Thắng  thứ nhất (1076), vua Lý Nhân Tông cho lập nhà Quốc Tử Giám, tuyển chọn các văn thần  lấy những người có văn học bổ vào đó học”. Đến mãi đời Trần , từ năm Thiên ứng Chính Bình thứ 12 (1234) triều đình mới cho tu sửa Quốc Tử Giám. Các triều sau cũng có sửa sang thêm.

          Tháng 4/1988, trung tâm hoạt động văn hoá khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã xuất bản cuốn “ Văn Miếu - Quốc Tử Giám Thăng Long – Hà Nội”. Đây là một tài liệu quý, giúp chúng ta tìm hiểu khá đầy đủ về khu di tích lịch sử - văn hoá quý giá này. Nhưng về thời điểm ra đời của Văn Miếu - Quốc Tử Giám , thì cuốn sách đó cũng chỉ dừng lại ở hai mốc 1070 và 1076 như tác phẩm khác đã đề cập tới.

          Căn cứ vào một số thư tịch  cổ như: “Đại Việt sử lược”, “Việt sử thông giám cương mục” và gần đây trong “Biên niên lịch sử cổ trung đại Việt Nam “, thì Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn một mốc lịch sử  rất quan trọng thời gian đầu hình thành , đó là năm Bính Tý(1156) đời Lý Anh Tông, mà bấy lâu nay, không hiểu vì sao chúng ta bỏ qua không được nhắc tới.

          Năm 1960, nhà xuất bản Văn Sử Địa đã xuất bản bộ “ Việt sử lược” do GS Trần Quốc Vượng phiên dịch và chú giải, ghi: “ Năm Bính Tý, hiệu Đại Định năm thứ 17(1156), mùa đông , tháng 10 , dựng hành cung Quốc Oai và đền thờ Khổng Tử ...” tháng 6 năm 1993, nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh  - Bộ môn Châu Á học  Đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh lại xuất bản bộ “Đại việt sử lược” ( người dịch : Nguyễn Gia Tường , người hiệu đính: Nguyễn Khắc Thuần) cũng ghi: “Năm Bính Tý (1156) là năm Đại Định thứ 17: Mùa đông tháng 10 dựng hành cung Quốc Oai và miếu thờ Khổng Tử...”

          Đáng chú ý là “Đại Việt sử lược” ( tức “Việt sử lược”) không ghi mốc đầu tiên  hình thành Văn Miếu (1070) và Quốc Tử Giám (1076) như  “Đại Việt sử ký toàn thư” sau này.

          Theo GSTS Trần Ngọc Thêm (quyền chủ nhiệm môn Châu Á học) thì “Đại Việt sử lựơc “ là bộ sách thuộc hàng xưa hơn cả. Trong tình hình nước  ta liên tục là đối tuợng của các cuộc  chiến tranh xâm lược và huỷ diệt văn hoá, bộ sử này có may mắn còn được lưu giữ lại  trong “ Tứ khố toàn thư” của Triều Mãn Thanh Trung Hoa (trong khi bộ “Đại Việt sử ký” của Lê Văn Hưu không có được may mắn đó, nó chỉ còn lưu lại  từng phần, từng đoạn trong “Đại Việt sử ký toàn thư”).

          Giáo sư Trần Quốc Vượng cho biết : “ Việt sử lược” là bộ sách nhỏ, song có  nhiều chi tiết quý báu, giúp ích cho việc nghiên cứu lịch sử của nước nhà, nhất là lịch sử buổi đầu  thời kỳ tự chủ. Nó là bộ sách  lịch sử vào loại xưa nhất, do người Việt Nam viết, còn được lưu truyền cho tới ngày nay.  “Tuy vậy, “Việt sử lược” là bản tóm tắt của “Đại Việt sử ký” . Duy có những đoạn  “Việt sử lược” có chép, mà “Toàn thư” lại không chép hay có những đoạn  “Toàn thư “chép  mà “Việt sử lựợc” không chép...”cũng chính vì vậy , mốc năm Bính Tý (1156) có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành Văn Miếu - Quốc Tử Giám như “Khâm định  việt sử thông giám cương mục” (Quốc sử quán triều Nguyễn) đã ghi một cách chi tiết như sau:

          “Hồi đầu thời Lý, Văn Miếu thờ chung cả Chu Công, và Khổng Tử” đến đây(tức Bính Tý – 156 - ND) Tô Hiến Thành xin lập miếu riêng để thờ Khổng Tử.

          Nhà Vua theo y lời: lập miếu Khổng Tử ở phía nam thành Thăng Long.

          Từ những cứ liệu trên, sách “Biên niên lịch sử cổ trung đại  Việt Nam” (từ đầu đến giữa thế kỷ XIX) ghi rõ 3 mốc lịch sử thời kỳ đầu của Văn Miếu - Quốc Tử Giám như sau:

-         1070 – (Canh Tuất)...

Tháng 8 âm lịch - lập Văn Miếu , tạc tượng Chu Công, Khổng Tử, Nhan Tử,Tăng Tử, Mạnh Tử vẽ hình tượng 72 học trò hiền từ của Khổng Tử bày ở Văn Miếu, bốn mùa lễ tế. Sai hoàng tử đến Văn Miếu học tập.

-         1076 – (Bính thìn)

Lập Quốc Tử Gám ( trường đại học) ở Kinh đô.

-         1156 –(Bính Tý)

“... Nhà vua ra lệnh lập miếu Khổng Tử  ở phía nam thành Thăng Long , sau khi đã xây dựng xong Văn Miếu, thờ Chu Công, Khổng Tử, Tứ Phối  và 72 vị tiên hiền năm 1070...”

Như vậy , ba thời điểm, ba mốc lịch sử hình thành Văn Miếu - Quốc Tử Giám diễn ra trong ba đời vua triều Lý đó là:

1-     Dựng Văn Miếu đầu tiên  năm 1070 , thờ cả Chu Công và Khổng Tử dưới thời vua Lý Thánh Tông.

2-     Lập Quốc Tử Giám năm 1076 dưới thời vua Lý Nhân Tông.

3-     Lập miếu thờ riêng Khổng Tử ở phía nam thành Thăng Long dưới thời vua Lý Anh tông.

Một cứ liệu cho ta biết việc Lý Anh Tông lập miếu thờ Khổng Tử năm Bính Tý(1156) có cơ sở, đó là “ Việt giám thông khảo tổng luận” của nhà sử học Lê Tung viết năm Giáp Tuất (1514) niên hiệu Hồng Thuận thứ 6 đời vua Tương Dực, đánh giá về Lý Anh Tông  và đề cập  đến sự kiện này.

Lê Tung viết: “ Anh Tông đặt trường Giảng Võ để nghiêm võ bị , làm miếu Khổng Tử  để chấn văn phong, cày ruộng tịch điền, lập đàn Nam Giao, kể mặt chính trị cũng là kỹ càng...”

 Nguyễn Toạ

(Trích báo Lao động số 3 – 2001 )



Ngày đăng: 2009-10-25 16:19:48    
..........................................................................................................................................................................................
  Các bài tiếp theo
Lễ khánh thành tượng Danh nhân Tô Hiến Thành 2009-10-21 11:01:53

HINH ANH
Trao đổi thông tin
.....................................................
.....................................................
.....................................................
.....................................................

Tạp chí dòng họ
.....................................................
Lịch sử dòng họ Hoạt động dòng họ Các chi họ Trao đổi thông tin
Trang thông tin Họ Tô Bao Hàm.
Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Tô Văn
Biên tập, trình bày:Ông Tô Văn - Bà Tô Thị Yến
Thiết kế bởi LTV